Prawa ucznia to zbiór uprawnień gwarantujących każdemu dziecku i młodzieży dostęp do bezpiecznego, równego i pełnego udziału w procesie edukacyjnym. Obejmują prawo do nauki, poszanowania godności, ochrony przed przemocą i dyskryminacją, opieki zdrowotnej i warunków sprzyjających rozwojowi oraz wsparcia dla osób o specjalnych potrzebach. Są one osadzone w krajowych przepisach i międzynarodowych standardach (np. Konwencja o prawach dziecka) i zakładają, że szkoła zapewnia bezpieczeństwo fizyczne i emocjonalne oraz równe szanse edukacyjne.

W praktyce prawa ucznia oznaczają także możliwość udziału w życiu szkoły, wyrażania własnego zdania, dostępu do informacji o ocenach i kryteriach oceniania, możliwości składania skarg i odwołań oraz ochrony danych osobowych. Uczniowie mają prawo do uczciwej oceny, wsparcia psychologiczno‑pedagogicznego, udziału w zajęciach pozalekcyjnych oraz współpracy z rodzicami i opiekunami — przy jednoczesnym respektowaniu obowiązków szkolnych i zasad współżycia społecznego.