Metapoznanie to zdolność myślenia o własnym myśleniu — obejmuje wiedzę o własnych procesach poznawczych (co wiem o tym, jak uczę się i rozumiem), monitoring tych procesów oraz kontrolę i regulację zachowań poznawczych. Składa się z elementów deklaratywnych (świadomość strategii i ograniczeń), proceduralnych (umiejętność stosowania strategii) oraz metakognitywnych doświadczeń (uczucia pewności, trudności czy zaskoczenia). Dzięki metapoznaniu potrafimy planować zadania, oceniać postęp, przewidywać efektywność strategii i korygować działania — co istotnie podnosi skuteczność uczenia się i rozwiązywania problemów.

W praktyce rozwijanie metapoznania polega na świadomym planowaniu, samoocenie, stosowaniu technik monitorowania (np. notowanie trudnych fragmentów, testy kontrolne) oraz refleksji po wykonaniu zadania. Zastosowania metapoznania obejmują edukację (uczenie się efektywnych strategii), psychoterapię (rozpoznawanie wzorców myślenia), podejmowanie decyzji i projektowanie interakcji człowiek–maszyna; pomiary obejmują zarówno kwestionariusze, jak i techniki „think-aloud”. Lepsze metapoznanie sprzyja adaptacyjności, redukcji błędów poznawczych i bardziej świadomym wyborom.